50 Yaş Üzeri Herkes Kolonoskopi Yaptırmalı


Kolonoskopi eskiden nadir olarak yapılan bir işlemken günümüzde tarama testi haline gelmiştir. Eskiden hem hazırlık aşamasında hem işlem sırasında zorluklar yaşandığı için yalnızca ciddi şikayetleri olan hastalara uygulanıyordu. Günümüzde teknolojinin gelişmesi ve işlem sırasında kullanılan uyutma ilaçların artık daha etkin olmasıyla kolonoskopi daha rahat uygulanabilen bir işlem olmuştur. Karbondioksit insflutaörüdenen cihazlar sayesinde son yıllarda çok daha rahat, ağrısız ve konforlu bir şekilde tamamlanabilmektedir. Karbondioksit insflutaörü kullanılmaya başlanmadan önce oda gazı emilerek bağırsak içine veriliyordu böylece bağırsakların şişmesi ve görüntünün daha net olması sağlanıyordu. Fakat bu yöntemle içeri doldurulan gazın normal atmosferik gazdan oluşması nedeniyle ( %21oksijen + %79 nitrojen) mukozalardan ve damarlardan kolayca emilerek akciğerden atılmadığından dolayı işlem sonrasında hastaların gaz sancısı çekmemesi için işlem sırasında yeniden boşaltılması gerekiyordu. Eğer gaz fazla boşaltılırsa bu defa istenilen görüntü sağlanamıyordu. İşlem sonrası içeride gaz kalırsa da bu defa hasta ciddi karın ağrısı şikayeti yaşıyordu. Sırf içerideki havanın boşaltılması için yeniden kolonoskopi yapılan hastalar olmuştur. Kişinin bağırsak hassasiyetine bağlı olarak bu sorunlarla sık sık karşılaşılmaktaydı. Oda gazı yerine karbondioksit gazı kullanılmasını sağlayan cihazların avantajı ise; karbondioksit vücuttaki tüm dokulardan hızlıca akciğerlere ulaşıp nefesle dışarı atılabilmektedir. Bu sayede işlem sırasında gazı boşaltma sorunu ortadan kalkıyor ve vücut kendiliğinden gazı dışarı atıyor. Rahatlıkla bağırsak duvarının şişirilmesi sayesinde gözle görülemeyecek kadar küçük polipler bile görüntüde yakalanabiliyor. Hasta ilacın etkisinden kurtulana kadar gaz boşalmış oluyor. Bu yöntem sayesinde işlem sonrası hastanın yaşadığı sıkıntılarda ortadan kalkmış oluyor.

Kolonoskopi ucunda soğuk ışık kaynağı olan yani vücut içerisindeyken temas ettiği dokuya zarar vermeyen, ucunda video kamerası olan esnek bir görüntüleme cihazıdır. Çapı yaklaşık 15- 20 milimetre arasında, uzunluğu ise 140 - 160 santimetre civarındadır. Cihazın en uç kısmında ışık kaynağı ve video kamera dışında bulunduğu ortamdaki sıvı artıkları aspire edecek bir aspirasyon kanalı ve ayrıca dışarıdan hava vermeyi sağlayan bir hava kanalı mevcuttur. Gerektiğinde kolon içerisine bir miktar gaz vererek kolon yapışık ise açılır.

Günümüzde birçok merkezde işlemin kolaylığı için değişik uyutucu ve ağrı kesici ilaçların damardan verilerek hastaların konforlu şekilde kolonoskopi olması sağlanmaktadır. Ünitemizde midazolam ve propofol kullanılmaktadır. Nadiren gerekli olan vakalarda ASA skoru 3 ve üstü riskli vakalarda anestezi bölümü doktorları tarafından daha farklı seçenekte sedasyon ve analjezi desteği verilmektedir.

Kolonoskopi kimlere yapılır?

  • 50, 60 ve 70 yaşlarında hiçbir şikayetini olmayan erkek ve bayanlarda ileri ki bir dönemde kolon kanseri gelişme riski olduğundan kontrol amaçlı yapılması, Dünya Sağlık Örgütü ve T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından öneri olarak kabul edilmiştir.
  • Demir eksikliği anemisi olan menapoz sonrası bayanlarda ve her yaştaki tüm erkeklerde
  • Son zamanlarda kabızlığı olan kişilerde
  • Dışkıda kan görülmesi durumunda
  • Karın ağrısı ile birlikte, kilo verme, sedimantasyon yüksekliği olan kişilerde
  • Dışkıda gizli kan pozitifliği olan ve midesinde bu durumu izah eden bir lezyonu olmayan kişilerle
  • Kolon boyunca polipler görülen bazı ailevi sendromlarda
  • Polip dışı ailevi kolon kanserine yatkınlık gösteren Lynch sendromu öyküsü olan vakalarda

Kolonoskopide neler yapılır? Kolonoskopinin faydaları nelerdir?

  • Tüm kolon gözle görülür.
  • Divertikül, kanama odakları, ülserler, inflamasyon alanları, darlıklar, polipler, kanserler tespit edilir.
  • Kanamaların durdurulması
  • Darlıkların genişletilmesi
  • Poliplerin alınması
  • Gerektiğinde biyopsi alınması kolonoskopi esnasında yapılabilecek işlemlerdir.

Kolonoskopi için barsakların hazırlanması ne kadar önemlidir?

Barsaklar tam olarak temizlenmediği taktirde beş milimetrenin altındaki küçük polipler gözden kaçırılabilir. Bu durumda normal bir kolonoskopide bir sonraki kolonoskopi tarihi on yıl sonra kadar olabilecekken, optimum temizlik olmayan vakalarda bu süre beş yıla kadar düşürülebilir. Bu nedenle hastaların bağırsak temizliği için yapılan önerilere uymaları kendileri açısından önemlidir.

Kolonoskopi hazırlığı nasıl yapılır?

Merkezden merkeze yaklaşımlar değişmekle birlikte, hastanın kabız ya da ishal olmasına göre bir yada iki gün öncesinden sadece sıvı diyet, bol miktarda alınması önerilir. Son gün ishal yapıcı ilaçlar verilerek barsaklar tamamen boşaltılır. Hastanın yaşı, böbrek hastalığı olması, diyabet olması hazırlık için verilecek olan ilaçların belirlenmesinde göz önünde tutulması gereken faktörlerdir.

Kolonoskopi işleminin riskleri var mıdır?

Kolonoskopi, genel olarak bu işin eğitimini alan gastroenteroloji uzmanlarının ellerinde güvenli, konforlu , tanısal ve tedavi edici bir uygulamadır. Sadece tanısal amaçlı işleme bağlı perforasyon (barsak yırtılması) 1/10 000 olarak literatürde bildirilmektedir. Tecrübeli ellerde bu oranlar daha da düşmektedir. Türkiyede bilinmesi gereken ancak hastalar tarafından çoğunlukla bilinmeyen bir durum şudur. Gastroenteroloji uzmanları kolonoskopide dahil olmak üzere endoskopik işlemler için ekstradan üç yıl daha eğitim görerek yeterlilik belgesi alırken, gastroenteroloji dışında bu işlemi yapan diğer hekim gruplarında özel bir eğitim söz konusu değildir. Ancak Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumunun özel bir eğitim almadıkları halde gastroenteroloji uzmanları dışındaki hekimlere yetki ve izin vermeleri de bir gerçektir.

Kolonoskopide sedasyon uygulanan vakalarda gün içerisinde imza atılması gereken önemli işlerin yapılmaması, yaklaşık 6- 12 saat araba kullanılmaması, emziren vakaların 24 saat bebeklerini emzirmemeleri gerektiği akılda tutulmalıdır.